Category

Porady o alimentach

Alimenty w trakcie procesu rozwodowego

By | Porady o alimentach, Porady o rozwodach, Życie osobiste

Gdy rozwodzący się małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci sąd w wyroku rozwodowym orzeka również o obowiązku alimentacyjnym rodziców względem dzieci. Warto jednak wiedzieć, że aby uzyskać alimenty na rzecz dzieci małżonek, który będzie sprawował bieżącą opiekę na dziećmi nie musi czekać na wydanie wyroku przez sąd, które może potrwać od kilku do kilkunastu miesięcy.

Zgodnie z treścią art. 753 kodeksu postępowania cywilnego w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Przepis ten stwarza możliwość prowizorycznego (tymczasowego) uregulowania kwestii obowiązku alimentacyjnego poprzez nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty na rzecz dziecka jednorazowej kwoty lub okresowej (periodycznej) sumy tytułem alimentów. Ze względu na charakter alimentów zabezpieczenie powinno co do zasady następować w formie okresowego płacenia wskazanej sumy pieniężnej. Celem tej regulacji jest natychmiastowe dostarczenie dziecku środków utrzymania.

Ze względu na szczególny charakter roszczeń alimentacyjnych przy ich zabezpieczaniu nie ma konieczności uprawdopodobniania istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczania. Wnioskodawca musi jedynie uprawdopodobnić istnienie roszczenia alimentacyjnego. W praktyce sprowadza się przede wszystkim do wykazania dwóch kwestii: istnienia więzi rodzic – dziecko i braku uczestniczenia w kosztach utrzymania dziecka przez rodzica.

Warto wskazać, że dla udzielenia wskazanego zabezpieczenia konieczny jest wniosek. Sąd nie zadziała w tym zakresie z urzędu. Wniosek ten może złożyć w imieniu uprawnionego rodzic, z którym mieszka dziecko. Sąd jest związany wnioskiem uprawnionego co do sposobu zabezpieczenia np. czy ma być to świadczenie jednorazowe czy periodyczne. Wniosek ten może zostać już zawarty w samym pozwie rozwodowym. Warto podkreślić, że od wniosku tego nie trzeba uiszczać żadnej opłaty sądowej.

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu. Termin ten ma niestety jedynie charakter instrukcyjny i jego przekroczenie nie rodzi żadnych negatywnych konsekwencji. Rozstrzygnięcie wniosku o udzielenie zabezpieczenia następuje co do zasady na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron). Udzielenie zabezpieczenia przyjmuje formę postanowienia. Sąd z urzędu doręcza to postanowienie obu stronom. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu przysługuje środek zaskarżenia – zażalenie, który powinien złożyć w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

W przypadku braku dobrowolnego płacenia alimentów przez zobowiązanego uprawniony może prowadzić egzekucję komorniczą na podstawie w/w postanowienia po nadaniu mu klauzuli wykonalności przez sąd.

Potrzebujesz profesjonalnej pomocy prawnej? Zapraszamy: prawo rodzinne, rozwód, alimenty.

Zapraszam serdecznie do zapoznania się z innymi moimi tekstami dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego:

 

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

Czy rodzice mogą umówić się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka?

Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego

By | Porady o alimentach, Porady o rozwodach, Życie osobiste

Wyobraź sobie, że Pani Katarzyna i Pan Marek byli małżeństwem, które zostało jednak rozwiązane na mocy wyroku sądu z dnia 11.01.1998 r. Rozwód został orzeczony z wyłącznej winy Pana Marka. Pani Katarzyna w przeciwieństwie do Pana Marka nie zawarła nowego związku małżeńskiego. Obecnie Pani Katarzynie trudno jest utrzymać się samodzielnie. Jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1 600 zł, która nie pozwala jej na pokrycie wszystkich potrzeb życiowych. Na swoje miesięczne utrzymanie potrzebuje kwoty rzędu 2 200 zł. Oznacza to, że brakuje jej około 600 zł miesięczne na pokrycie ponoszonych przez nią wydatków. Z informacji posiadanych przez Panią Katarzynę wynika, że Pan Marek obecnie uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 2 400 zł miesięczne.

Pani Katarzyna dowiedziała się od koleżanki, że istnieje coś takiego jak obowiązek alimentacyjny byłych małżonków. W związku z tym postanowiła skierować się po poradę prawną w tej sprawie do zaprzyjaźnionego radcy prawnego, który prowadził z sukcesem jej sprawę rozwodową. W trakcie rozmowy Pan Mecenas przypomniał Pani Katarzynie, że właśnie po to przed złożeniem pozwu rozwodowego wyjaśniał jej skutki żądania rozwodu z orzekaniem o wyłącznej winie Pana Marka w zakresie obowiązku alimentacyjnego. Obecnie – w związku z orzeczeniem wyłącznej winy za rozkład pożycia małżeńskiego po stronie Pana Marka – będą mieli ułatwione zadanie przy żądaniu od byłego męża alimentów, bowiem nie będą musieli udowadniać niedostatku po stronie Pani Katarzyny, lecz wystarczy udowodnienie wystąpienia stanu istotnego pogorszenia sytuacji materialnej Pani Katarzyny i jego związku z rozwodem.

Zgodnie z treścią art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w prawie rodzinnym jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Celem jakiemu służy roszczenie oparte na art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zapobieżenie sytuacji, w której rozwód miałby spowodować pogorszenie w istotny sposób sytuacji materialnej małżonka niewinnego w porównaniu do sytuacji, w której znajdowałby się w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie. Zakres, w jakim to ma nastąpić, określa z jednej strony stopień pogorszenia się sytuacji materialnej małżonka niewinnego, a z drugiej strony zasady słuszności, które określają jaki w konkretnej sprawie zakres przyczynienia się małżonka winnego może być uznany za „odpowiedni”. Z reguły będzie on się znajdował pomiędzy granicą, poniżej której leży niedostatek, a granicą, której przekroczenie byłoby zrównaniem stopy życiowej obojga rozwiedzionych małżonków (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2009r., I ACa 565/09).

Kryterium oceny zasadności takiego roszczenia stanowi porównanie sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, jakie istniałoby, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie (teza XIII uchwały Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86).

Pan Mecenas poradził Pani Katarzynie złożenie pozwu przeciwko Panu Markowi na kwotę 300 zł. Przyjął bowiem, że hipotetyczny wspólny dochód Pani Katarzyny i Pana Marka wnosiłby obecnie 4 000 zł. Przy alimentach rzędu 300 zł Pani Katarzyna będzie miała w sumie 1 900 zł, a Pan Marek będzie dysponował 2 100 zł miesięcznie. Większe alimenty rzędu 400 zł doprowadziłyby do zrównania stopy życiowej byłych małżonków, co byłoby nieuprawnione. Pani Katarzyna zgodziła się na propozycję Pana Mecenasa i do sądu trafił pozew o alimenty na kwotę 300 zł. Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tej sprawie uznał w całości roszczenie Pani Katarzyny i zasądził od Pana Marka na rzecz Pani Katarzyny alimenty w wysokości 300 zł miesięczne.

Przydatne orzeczenie: Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 13.06.2018 r., III Ca 218/18.

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

 

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

 

Obniżenie wysokości alimentów

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

W dzisiejszym teksie postaram się udzielić odpowiedzi na pytanie w jakich sytuacjach możliwe jest obniżenie wysokości alimentów. Tekst ten uzupełni moje ostatnie teksty dotyczące możliwości zastosowania przepisu art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawa rodzinnego. Przepis ten stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Ostatnie moje teksty dotyczyły „zmian stosunków” (zmian okoliczności) prowadzących do podwyższenia alimentów oraz uchylenia obowiązku alimentacyjnego. Kolejnym wariantem zastosowania w/w przepisu jest zmiana okoliczności prowadząca do obniżenia wysokości alimentów.

Generalnie należy stwierdzić, że obniżenie alimentów może nastąpić w sytuacji gdy zmniejszyły się potrzeby uprawnionego lub pogorszyła się sytuacja materialna i majątkowa zobowiązanego. W praktyce możliwa jest również sytuacja, w której zarówno zmniejszyły się potrzeby uprawnione jak i pogorszyła się sytuacja finansowa zobowiązanego.

Przykładem sytuacji, w której możliwe jest żądanie obniżenia wysokości alimentów jest istnienie ważnego powodu do zmiany zatrudnienia na mniej zyskowne powodujące zmniejszenie się zarobków zobowiązanego do alimentacji, chyba że pogorszeniu się sytuacji zarobkowej zobowiązanego do alimentacji odpowiada równoznaczny wzrost potrzeb uprawnionych do alimentacji, a zasądzone na rzecz uprawnionych alimenty nie przekraczają możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego (wyrok Sądu Najwyższego z 12.3.1973 r., III CRN 6/73).

Dopuszczalna jest również zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych za okres poprzedzający złożenie pozwu w przypadku gdy wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające takie żądanie. Jednak objęcie okresu sprzed wytoczenia powództwa powinno wynikać wprost z sentencji wyroku. W przeciwnym razie obowiązek alimentacyjny ulega zmianie z dniem uprawomocnienia się wyroku.

Obniżenie alimentów – jak się bronić?

Możliwość żądania zmiany świadczeń alimentacyjnych z mocą wsteczną przez zmniejszenie ich wysokości jest dopuszczalna nawet wówczas, gdy alimenty zostały już wyegzekwowane. Jednak w takim przypadku uprawniony może bronić się przed koniecznością zwrotu wyegzekwowanych już alimentów podnosząc, że uzyskaną korzyść (alimenty) zużył w taki sposób, że nie jest już wzbogacony (art. 409 kodeksu cywilnego).

Powództwo o zmniejszenie wysokości świadczeń alimentacyjnych może być zabezpieczone poprzez zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jednak z uwagi na szczególnie uprzywilejowany charakter świadczeń alimentacyjnych do udzielenia takiego zabezpieczenia konieczny jest wysoki stopień uwiarygodnienia powództwa np. poprzez przedstawienie dokumentów świadczących o niepełnosprawności, zaświadczenie o zarobkach.

Zapraszam serdecznie do lektury pozostałych moich wpisów dotyczących zmiany obowiązku alimentacyjnego:

Podwyższenie alimentów – 10 przykładów

Jak podwyższyć wysokość alimentów?

Uchylenie obowiązku alimentacyjnego

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Uchylenie obowiązku alimentacyjnego

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Wyobraź sobie, że Pan Zdzisław ma pełnoletnią córkę Anię, na którą zgodnie z treścią wyroku z 2011 roku ma obowiązek płacić alimenty w wysokości 600 zł miesięcznie. Ania ma 21 lat, nie uczy się i żyje w związku partnerskim z Krzysztofem. Utrzymuje się z alimentów, dorywczych prac i dochodów swojego partnera Krzysztofa. Pan Zdzisław nie chce płacić już alimentów na Anię i zastanawia się do kiedy ma obowiązek płacić alimenty na córkę. Aby uzyskać odpowiedź na to pytanie udał się do znajomego radcy prawnego.

Znajomy radca prawny po wysłuchaniu Pana Zdzisława powiedział mu, że w jego sytuacji istnieje szansa na uchylenie obowiązku alimentacyjnego wobec córki. Podstawę prawną dla jego powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego stanowi art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawa rodzinnego. Zgodnie z treścią tego przepisu w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Zmiana stosunków w przypadku Pana Zdzisława polega na tym, że córka Ania uzyskała już (powinna uzyskać) zdolność do samodzielnego utrzymania się.

Kiedy można przestać płacić alimenty?

Przepis art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustanawia zasadę, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Z kolei przepis art. 133 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Warto wskazać, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka nie jest ograniczony jakąś sztywną granicą wieku dziecka np. uzyskania pełnoletności. Obowiązek alimentacyjny nie jest również zależny od stopnia wykształcenia dziecka tzn. nie ustaje z osiągnięciem jakiegoś poziomu wykształcenia np. uzyskanie wyższego wykształcenia.

Jedyną okolicznością mającą prawne znaczenie dla trwania obowiązku alimentacyjnego jest możliwość samodzielnego utrzymania się przez dziecko. Przyjmuje się jednak, że nie można tego oczekiwać od dziecka małoletniego. Oznacza to, że pełnoletnie dziecko, które wyraża chęć dalszej nauki i ma zdolności pozwalające mu na kontynuowanie tej nauki musi być nadal alimentowane przez rodzica. Odmienne podejście prowadziłoby do uniemożliwienia lub co najmniej znacznego utrudnienia pełnoletniemu dziecku dalszego rozwoju z uwagi na brak środków materialnych na pokrycie kosztów kontynuowania nauki (zdobycia wykształcenia). Taka sytuacja byłaby również sprzeczna z podstawowym obowiązkiem rodzica wynikającym z art. 96 § 1 zd. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowiącego, że rodzice są obowiązani troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że córka Pana Zdzisława jest w stanie się samodzielnie utrzymać, a nawet gdyby przyjąć, że nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać to taki stan wynika z jej zaniedbań (braku starań w tym zakresie).

Pan Zdzisław aby móc przestać płacić alimenty na rzecz córki musi jednak wytoczyć powództwo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego, bowiem tylko orzeczenie sądu może uregulować w jednoznaczny sposób kwestie ustania obowiązku alimentacyjnego ciążącego na Panu Zdzisławie.

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Jak podwyższyć wysokość alimentów?

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Często słyszę pytanie: co zrobić gdy wysokość zasądzonych alimentów nie starcza już na pokrycie kosztów utrzymania dziecka? Dzisiaj postaram się odpowiedzieć na pytanie postawione w tytule mojego tekstu – jak podwyższyć wysokość alimentów.

Podstawą prawną dla żądania podwyższenia alimentów jest art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawa rodzinnego. Przepis ten stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.

Zmiana stosunków może prowadzić m.in. do podwyższenia wysokości alimentów. Dzieje się tak gdy zwiększeniu uległy usprawiedliwione potrzeby uprawnionego lub zwiększyły się możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Może zdarzyć się również sytuacja, że zwiększeniu ulegną zarówno usprawiedliwione potrzeby uprawnionego jak i możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego.

Stwierdzenie czy w danej sprawie nastąpiła zmiana stosunków w rozumieniu art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uzasadniająca podwyższenie alimentów zależy od tego czy istniejące w danej sprawie okoliczności mają charakter trwały, dotyczą zasadniczych kwestii, ilościowo znacznych i wyczerpują przesłanki istotne dla zakresu zobowiązania alimentacyjnego (potrzeby uprawnionego i możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego).

Zmiana orzeczenia jest dopuszczalna tylko w razie zmiany stosunków powstałych po jego wydaniu. Ustalenie czy nastąpiła wspomniana zmiana następuje przez porównanie obecnego stanu faktycznego z okolicznościami istniejącymi w momencie wydania orzeczenia, które chcemy zmienić. Oznacza to, że przedmiotem postępowania dowodowego jest zmiana okoliczności zarówno po stronie uprawnionego, jak i zobowiązanego.

Możliwość zmiany orzeczonego obowiązku alimentacyjnego za okres poprzedzający wytoczenie powództwa z art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego podwyższenie jest ograniczona. Istnieje tylko wtedy gdy po stronie uprawnionego pozostały niezaspokojone potrzeby z tego okresu lub pozostały zobowiązania zaciągnięte względem osoby trzeciej na zaspokojenie tych potrzeb.

Jak podwyższyć alimenty?

Na koniec pragnę wskazać, że sam Sąd Najwyższy zauważył małą społeczną świadomość prawną w zakresie możliwości zmiany wyroku zasądzającego alimenty (w szczególności podwyższenia alimentów). Teza XII pkt 5 uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9.06.1976r., III CZP 46/75 zawiera zalecenie kierunkowe mające na celu wzmożoną ochronę rodziny. Stanowi ona, że: „W ustnych motywach wyroku zasądzającego alimenty sąd powinien pouczyć strony, że w razie zmiany stosunków będą mogły żądać zmiany tego wyroku. Jak bowiem wynika z praktyki, zainteresowani często nie znają tej zasady, co niejednokrotnie powoduje, że uprawnieni do alimentów uzyskują (od zobowiązanych do alimentacji lub z funduszu alimentacyjnego) kwoty niższe od tych, jakie w aktualnych okolicznościach im się należą”.

 

Zachęcam do zapoznania się z innym moim wpisem na blogu dotyczącym kwestii podwyższenia alimentów:

Podwyższenie alimentów – 10 przykładów

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

 

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Podwyższenie alimentów – 10 przykładów

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Dzień Dobry 🙂

Dzisiaj postaram się podać Ci 10 przykładowych sytuacji, w których według mnie istnieje możliwość starania się o podwyższenie alimentów na dziecko.

1. Dziecko idzie po raz pierwszy do szkoły. Pojawiają się nowe koszty związane m.in. z wyprawką szkolną.
2. Dziecko potrzebuje dodatkowych, płatnych zajęć edukacyjnych (korepetycje) lub ogólnorozwojowych (np. basen, piłka nożna).
3. Dziecko zachorowało i pojawiły się koszty związane z lekami, rehabilitacją, specjalną dietą.
4. Dziecko kontynuuje naukę na studiach i pojawiają się koszty związane m.in. z czesnym, wynajmem pokoju, utrzymaniem dziecka poza domem rodzinnym.
5. Rodzic, który na co dzień wychowuje dziecko stracił pracę i potrzeby dziecka nie mogą być w całości zaspokojone.
6. Rodzic, który na co dzień wychowuje dziecko zachorował i stracił zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Co przekłada się na brak możliwości zaspokojenia w całości potrzeb dziecka.
7. Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów nabył duży spadek. Jego możliwości majątkowe znacznie wzrosły, a zasądzone alimenty na dziecko były niewielkie.
8. Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów dostał pracę, a wcześniej był bezrobotny. Oznacza to, że jego możliwości zarobkowe znacznie wzrosły.
9. Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów dostał nową, znacznie lepiej płatną pracę. Oznacza to, że jego możliwości zarobkowe znacznie wzrosły.
10. Rodzic zobowiązany do płacenia alimentów uzyskał świadczenie emerytalne/rentowe, a wcześniej nie miał regularnego miesięcznego dochodu.

Oczywiście w przypadku kierowania sprawy do sądu każdą z tych sytuacji należałoby odpowiednio udokumentować np. faktury, rachunki, czy dokumentacja medyczna.

Jeżeli ktoś z Czytelników ma pomysł na uzupełnienie tej listy to zapraszam serdecznie do podawania swoich przykładów w komentarzu pod wpisem 🙂 Wówczas zrobię aktualizację wpisu 🙂

Potrzebujesz pomocy prawnej z prawa rodzinnego? Zapraszam do kontaktu.

Pozdrawiam
Michał Gruchacz

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Dziecko pozamałżeńskie – roszczenia przeciwko biologicznemu ojcu

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Matce dziecka pozamałżeńskiego na podstawie art. 141 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawa rodzinnego przysługują przeciwko ojcu biologicznemu dziecka dwie kategorie roszczeń.

Po pierwsze matka dziecka pozamałżeńskiego może żądać od ojca biologicznego pokrycia zwyczajowo przyjętych, typowych kosztów związanych z ciążą i porodem. W tej grupie kosztów mieszczą się np. koszty wyprawki dziecka, łóżeczka, wózka, opieki położniczo-lekarskiej. Jeżeli na skutek ciąży lub porodu matka poniosła inne konieczne wydatki (np. w wyniku komplikacji okołoporodowych) albo szczególne straty majątkowe, wówczas może dodatkowo żądać pokrycia przez ojca odpowiedniej części tych wydatków lub strat.

Po drugie matce dziecka pozamałżeńskiego przysługuje żądanie zwrotu kosztów trzymiesięcznego utrzymania matki w okresie porodu. Obowiązek ten może zostać z ważnych powodów przedłużony na dłuższy czas.

Przedłużenie obowiązku utrzymania matki stanowi dalszą ochronę praw dziecka. Zabezpieczenie utrzymania matce ma, w swojej istocie, na celu zapewnienie dziecku niezbędnej opieki w sytuacji szczególnej, w której, w okolicznościach konkretnej sprawy, jest to możliwe tylko przez matkę, która w okresie zaprzestania w związku z tym pracy zarobkowej nie ma środków do zapewnienia sobie niezbędnego utrzymania (por. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.09.1978r., II CR 418/78).

Korzystanie przez matkę z bezpłatnego urlopu w celu sprawowania opieki nad dzieckiem może stanowić ważną przyczynę żądania udziału ojca w kosztach jej utrzymania przez czas dłuższy niż trzy miesiące (por. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 23.04.1976r., III CZP 20/76).

Podstawą do dochodzenia w/w żądań jest wyłącznie ciąża i poród. Matce nie przysługują żadne roszczenia w przypadku poronienia lub zabiegu przerwania ciąży.

Co jest warunkiem ustalenia roszczeń wobec biologicznego ojca?

Warunkiem dochodzenia roszczeń wynikających z art. 141 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest prawne ustalenie ojcostwa. Matka dziecka pozamałżeńskiego nie może wystąpić z roszczeniami zanim nie nastąpi uznanie ojcostwa albo sądowe ustalenie ojcostwa. Nie ma jednak żadnych przeszkód procesowych do zgłoszenia żądań z art. 141 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wraz z powództwem o ustalenie ojcostwa.

Zakres obowiązku alimentacyjnego ojca biologicznego wynikający z art. 141 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego uzależniony jest od możliwości majątkowych i dochodowych ojca i indywidualnych i usprawiedliwionych potrzeb matki dziecka. Ojciec niebędący mężem matki obowiązany jest przyczynić się do pokrycia wydatków w rozmiarze odpowiadającym okolicznościom sprawy. Proporcjonalny udział matki i ojca w omawianych wydatkach i stratach zależy od możliwości zarobkowych i majątkowych każdego z nich.

Na przykład jeżeli matka pozostaje w stosunku pracy i pobiera wynagrodzenie za pracę (zasiłek macierzyński, który wynosi 100 % podstawy wymiaru zasiłku), istotne znaczenie dla określenia zakresu obowiązku alimentacyjnego ojca może mieć ustalenie, czy w okresie porodu wzrosły koszty utrzymania matki w porównaniu ze zwykłymi kosztami jej utrzymania. Z kolei jeżeli matka nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego, zakres obowiązku ojca do pokrycia kosztów jej utrzymania może wynosić nawet 100 %.

Roszczenia matki dziecka pozamałżeńskiego określone w art. 141 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przedawniają się z upływem trzech lat od dnia porodu.

Zapraszam Cię do lektury innych moich wpisów dotyczących alimentów:

Zwrotne roszczenia alimentacyjne między rodzicami dziecka

Czy rodzice mogą umówić się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka?

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

 

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Wyobraź sobie, że Pani Helena zajmuje się prowadzeniem domu oraz wychowaniem czwórki dzieci. Jej mąż Zdzisław pracuje jako inżynier budownictwa oraz trudni się dorywczymi pracami zarobkowymi aby utrzymać siebie i całą swoją rodzinę. Pan Zdzisław zarabia około 10 tysięcy złotych miesięcznie. Taki stan rzeczy trwał już od kilkunastu lat. Jednak w ostatnim czasie Pan Zdzisław zdecydował, że nie będzie dłużej już przekazywał całości zarobków na utrzymanie siebie i całej rodziny, lecz tylko 50 % swoich zarobków. Uznał, że rodzina jest tworzona przez dwie osoby i obie powinny po równo łożyć na jej utrzymanie. Pozostałą cześć swoich dochodów Pan Zdzisław zaczął przeznaczać na „własne atrakcje”. Załamana Pani Helena udała się do zaprzyjaźnionego prawnika po poradę co można zrobić w tej sprawie.

Prawnik po wysłuchaniu Pani Heleny powiedział, że Pan Zdzisław na obowiązek zaspokajania potrzeb założonej przez siebie rodziny i nie może postępować w taki sposób.

Czego dotyczy obowiązek małżonków do zaspokajania potrzeb rodzinnych?

Obowiązek ten wynika z treści art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z treścią tego przepisu oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Co w sytuacji, gdy jedna strona zajmuje się domem?

W przypadku Pani Heleny na potrzeby rodziny składają się koszty utrzymania oraz wychowania czwórki dzieci oraz indywidualne potrzeby (koszty utrzymania) Pani Heleny i jej męża. Poziom stopy życiowej rodziny Pani Heleny wyznaczają możliwości zarobkowe i majątkowe Pani Heleny i jej męża. Pani Helena zadośćuczyni swojemu obowiązkowi zaspokajania potrzeb rodziny poprzez wychowywanie czwórki dzieci oraz prowadzenie domu. Wobec tego Pani Helena nie ma de facto możliwości podjęcia zatrudnienia w celu uzyskiwania dochodu, który mogłaby przeznaczyć na utrzymanie rodziny. To właśnie Pan Zdzisław ma możliwości zarobkowe i majątkowe, które pozwalają mu na sfinansowanie potrzeb rodziny. Tylko i wyłącznie w wyniku arbitralnej decyzji Pana Zdzisława potrzeby rodziny obecnie nie mogą być zaspokajane.

Jak można wyegzekwować obowiązek zaspokajania potrzeb?

Dodatkowo poinformował Panią Helenę o możliwości skorzystania z innego konkretnego uprawnienia tj. z art. 28 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka.

Skoro Pan Zdzisław pozostając we wspólnym pożyciu z Panią Heleną nie spełnia ciążącego na nim obowiązku zaspokajania potrzeb założonej przez siebie rodziny to Pani Helena ma prawo skorzystać z uprawnienia określonego w art. 28 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W przypadku uzyskania przez Panią Helenę takiego postanowienia sądu (nakazu) pracodawca Pana Zdzisława będzie zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia Pana Zdzisława (całości lub części w zależności od decyzji sądu) wyłącznie do rąk Pani Heleny.

Pani Helena umówiła się prawnikiem, że powie mężowi o jego sytuacji prawnej i że w przypadku dalszego uchylania się przez męża od łożenia na utrzymanie rodziny skieruje sprawę do sądu.

 

Zapraszam Cię do lektury moich innych wpisów o:

Czy rodzice mogą umówić się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka?

Zwrotne roszczenia alimentacyjne między rodzicami dziecka

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

 

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Czy rodzice mogą umówić się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka?

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Jeżeli uznamy, że tzw. zwrotne roszczenie alimentacyjne z art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (które dotyczy również „rozliczeń” między rodzicami dziecka) ma charakter niealimentacyjny, to odpowiedź na pytanie postawione w tytule wpisu powinna być twierdząca.

Dla porządku przywołam treść art. 140 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Art. 140.

  • 1. Osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.

Wydaje mi się, że obecnie dominująca linia orzecznicza jest taka, że roszczenie regresowe z w/w przepisu ma charakter niealimentacyjny.

Patrz orzeczenie: Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 16.12.2015r., III CZP 77/15; Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.01.2002r., III CZP 77/01; Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5.01.2001r., I CKN 1180/00; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.01.1982r., III CRN 301/81; Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.04.1970r., III CRN 41/70; Wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 15.06.2016r., I C 1636/15.

Na pytanie czy rodzice mogą porozumieć się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka udzielił odpowiedzi Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13.01.2016r., V CNP 34/15.

W wyroku tym Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Funkcjonujące pomiędzy rodzicami porozumienie, co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka należało ocenić jako skuteczne, jeśli uwzględnić, że powołaną uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2015 r., III CZP 77/15 zostało przesądzone, iż roszczenie przewidziane w art. 140 § 1 k.r.o. nie jest roszczeniem o świadczenie alimentacyjne”.

Jaką formę może mieć porozumienie rodziców?

Porozumienie rodziców w tym zakresie może mieć dowolną formę. Może być dokonane chociażby w sposób dorozumiany (per facta concludentia). Jednak żeby uniknąć nieporozumień lepiej byłoby zastosować taką formę, która pozwala na utrwalenie treści porozumienia między rodzicami. Wówczas unikniemy skutecznego wniesienia powództwa z art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ze strony drugiego rodzica.

 

Zapraszam również do zapoznania się z moim tekstem dotyczącym roszczeń zwrotnych (regresowych) z art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

Zwrotne roszczenia alimentacyjne między rodzicami dziecka

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

 

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Zwrotne roszczenia alimentacyjne między rodzicami dziecka

By | Porady o alimentach, Życie osobiste

Podstawę prawną do żądania przez jednego rodzica od drugiego z rodziców zwrotu środków przeznaczonych na utrzymanie lub wychowanie dziecka stanowi art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania lub wychowania nie będąc do tego zobowiązana albo będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w bliższej lub tej samej kolejności byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić.

Przepis ten przyznaje uprawnienie do żądania zwrotu kwot wyłożonych na utrzymanie lub wychowanie generalnie każdej osobie niezależnie od tego czy ciąży na niej obowiązek alimentacyjny czy też nie. Żądanie to powinno być kierowane do osoby, która powinna te świadczenia spełnić.

Kiedy jeden z rodziców może domagać się zwrotów kosztów za wychowanie dziecka?

Roszczenie to powstaje przez sam fakt dostarczenia środków utrzymania lub wychowania zamiast zobowiązanego. Jednak skala odpowiedzialności zobowiązanego jest zależna od zakresu jego obowiązku alimentacyjnego tj. od jego możliwości zarobkowych i majątkowych. Oznacza to, że na podstawie art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego prawa rodzinnego można żądać od zobowiązanego do wypłacania alimentów tylko tyle, ile wynika z jego możliwości zarobkowych i majątkowych. Pozostała część wydanych środków, która przekraczałaby ten poziom nie podlega zwrotowi na podstawie art. 140 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego ocenia się według stanu faktycznego istniejącego w okresie, za który dochodzi się poniesionych kosztów. Roszczenie zwrotne może dotyczyć świadczeń alimentacyjnych, które zostały już spełnione, nie dotyczy świadczeń przyszłych.

Przechodząc już do roszczeń zwrotnych między rodzicami dziecka należy stwierdzić, że rodzic który wyłącznie łożył na utrzymanie wspólnego dziecka ma prawo domagać się od drugiego z rodziców zwrotu odpowiedniej części poniesionych na ten cel kosztów, niezależnie od tego z jakiś źródeł finansował on potrzeby dziecka.

Jak obliczyć roszczenie alimentacyjne?

Po pierwsze oznacza to, że w takim przypadku rodzic od całej kwoty poniesionej na utrzymanie dziecka powinien odjąć kwotę odpowiadającą swojemu obowiązkowi alimentacyjnemu. Po drugie musi oszacować jaki jest zakres obowiązku alimentacyjnego drugiego rodzica. Dopiero wówczas może ocenić ile może domagać się zwrotu od drugiego rodzica, bowiem dochodzona kwota nie może przekraczać zakresu obowiązku alimentacyjnego drugiego rodzica.

Przydatne orzeczenia: Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7.11.2012r., IV CSK 220/12; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24.02.1978r., III CZP 4/78.

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

 

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.