Category

Porady o rozwodach

Zamiast naprawy małżeństwa… rozwód

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Dzisiejszy tekst jest wyjątkowy, bowiem nie będzie odnosić się do zagadnień stricte prawnych, ale około prawnych, tj. statystyk rozwodowych.

Z danych statystycznych zgromadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości wynika, że liczba spraw rozwodowych w Polsce ciągle rośnie. Sądy rozpatrują średniorocznie około 90 000 spraw rozwodowych. Z kolei liczba spraw o separacje systematycznie spada. W ciągu ostatnich 15 lat ich liczba zmniejszyła się blisko dziesięciokrotnie, wynosząc tylko 2 900 w 2018 r.

Kiedy separacja nieformalna nie przynosi efektu

Separacja jest orzekana przez sąd w sytuacji, gdy występuje zupełny rozkład pożycia małżeńskiego, ale małżonkowie nie chcą rozwiązać związku małżeńskiego. Sąd w przypadku separacji decyduje również o rozdzielności majątkowej.

Zdecydowana większość małżeństw, które chcą się rozstać, ma już nowy związek lub planuje go z postanowieniem rozpoczęcia życia na nowo. Separacja jest więc często rozwiązaniem tymczasowym, niekiedy jest swoistym wstępem do rozwodu. Ponadto wiele małżeństw wybiera rozwód także dlatego, że wcześniej byli już w nieformalnej separacji i nie przyniosła ona efektu.

Od 2008 r. liczba zawieranych w Polsce związków małżeńskich systematycznie spada (z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2016 r. Polacy zawarli około 195 000 małżeństw, a w kolejnym 2017 r. nowych związków małżeńskich było już o 2 000 mniej). W ostatnich latach na blisko trzy zawierane małżeństwa przypada średnio jeden rozwód. Spada także liczba małżeństw wyznaniowych. W ciągu ostatnich 12 lat liczba ślubów kościelnych zmniejszyła się o 11%. To także efekt wzrostu liczby rozwodników, którzy ponownie wchodzą w związki małżeńskie, ale już tylko w urzędach stanu cywilnego, a nie w kościele.

Co ciekawe, w ciągu roku kalendarzowego najwięcej pozwów o rozwód wpływa do sądów po wakacjach. Według psychologów wiąże się to często z konfliktami na tle wyboru formy wypoczynku na urlopie, a co za tym idzie także oddzielnego spędzania czasu pomimo wspólnego wyjazdu.

Warto zauważyć, że nie zmieniają się powody rozpadu małżeństw. W praktyce najczęstszą przyczyną rozpadu małżeństwa są niezmiennie: różnica charakterów, niewierność i nadużywanie alkoholu.

Rośnie poziom akceptacji rozwodów przez Polaków. Jak wynika z badania Centrum Badania Opinii Społecznej (styczeń 2019 r.), w ostatnim dziesięcioleciu odsetek zwolenników rozwodów wzrósł o ponad połowę (z 20 proc. do 32 proc.).

Kończąc, z własnej praktyki zawodowej, mogę dodać, że postępowania rozwodowe często są bardzo skomplikowane, szczególnie te, w których występuje silny konfliktem między małżonkami oraz te, w których małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci. Stąd twierdzę, że zawsze warto zastanowić się nad zleceniem poprowadzenia sprawy rozwodowej prawnikowi, specjalizującemu się w tego typu sprawach. Jako Kancelaria mamy ogromne doświadczenie w prawie rodzinnym. Zapraszamy do kontaktu.

PS Osoby zainteresowane rozwodem zapraszam serdecznie do zapoznania z przygotowanym przeze mnie bezpłatnym ebookiem pt. „Jak się rozwieść ? – mini poradnik”.

Link do ebooka poniżej:

Jak się rozwieść?

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej, jest wyłącznie poglądem autora.

Odmowa uznania rozwodu zagranicznego (2)

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

W dzisiejszym tekście będę kontynuował problematykę odmowy uznania rozwodu zagranicznego. Już w tym miejscu zapraszam Cię do lektury pierwszej części tekstu:

Odmowa uznania rozwodu zagranicznego (1)

 

Przez pojęcie rozwodu zagranicznego będę rozumiał rozwód orzeczony w państwie nie należącym do UE oraz rozwód, który nie jest objęty zakresem zastosowania żadnej umowy międzynarodowej.

Przesłanki nieuznania rozwodu zagranicznego

Przypadki odmowy uznania rozwodu zagranicznego zostały szczegółowo wskazane w art. 1146 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. W poprzednim tekście omówiłem pierwsze cztery przypadki, w których nastąpi odmowa uznania rozwodu zagranicznego tj.: nieprawomocność orzeczenia mającego podlegać uznaniu w RP, naruszenie przepisów o wyłącznej jurysdykcji sądów polskich, pozbawienie pozwanego możliwości obrony poprzez nienależyte doręczenie pisma wszczynającego postępowanie, pozbawienie strony możliwości obrony w toku postępowania.

Piątą przesłanką odmowy uznania rozwodu zagranicznego jest sytuacja, w której sprawa o rozwód między tymi samymi stronami zawisła w RP wcześniej niż przed sądem państwa obcego z którego pochodzi orzeczenie rozwodowe.

Przesłanka ta odnosi się do tzw. zawisłości postępowania, która zgodnie z prawem polskim wyznacza moment doręczenia pozwu stronie przeciwnej. Natomiast kwestie zawisłości sprawy przed sądem państwa obcego należy oceniać zgodnie z przepisami procesowymi tego państwa.

Szósta przesłanka odmowy uznania orzeczenia dotyczy tzw. powagi rzeczy osądzonej tj. sytuacji, w której orzeczenie rozwodowe podlegające uznaniu w RP jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w RP, zapadłymi w sprawie o rozwód między tymi samymi stronami.

Jak widać powaga rzeczy osądzonej dotyczy nie tylko orzeczenia polskiego, lecz również wcześniejszego orzeczenia państwa obcego spełniającego przesłanki do uznania go w RP.

Ostatnią przesłanką odmowy uznania rozwodu zagranicznego jest klauzula porządku publicznego. Przesłanka ta znajdzie zastosowanie gdy uznanie rozwodu zagranicznego byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. Oznacza to, że uznanie takiego orzeczenia ma doprowadzić do skutków prawnych sprzecznych z fundamentalnymi standardami polskiego prawa.

Przez podstawowe zasady porządku prawnego RP należy rozumieć zasady konstytucyjne oraz zasady innych dziedzin prawa takich jak np. prawo rodzinne czy prawo procesowe. Klauzula porządku publicznego obejmuje również podstawowe zasady ponadnarodowego porządku prawnego, w szczególności prawa europejskiego.

Klauzula porządku publicznego w ujęciu procesowym dotyczy podstawowych zasad postępowania sądowego tj. zasada równości stron, zasada kontradyktoryjności (prowadzenia sporu przez strony).

Przykładem orzeczenia sądu zagranicznego sprzecznego z klauzulą porządku publicznego jest sytuacja w której skutki prawne tego orzeczenia są nie do pogodzenia z samą koncepcją określonej instytucji prawnej przewidzianej w polskim prawie np. rozwodem.

Ocena czy orzeczenie (skutki uznania orzeczenia) nie narusza tych zasad powinna być dokonywana w sposób wyjątkowo ostrożny, przy uwzględnianiu okoliczności danej sprawy.

To tyle w temacie odmowy uznania zagranicznego rozwodu 🙂

Pozdrawiam serdecznie

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej, jest wyłącznie poglądem autora.

Odmowa uznania rozwodu zagranicznego (1)

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Sytuacje, w których rozwód zagraniczny (tj. rozwód orzeczony w państwie nie należącym do UE oraz rozwód, który nie jest objęty zakresem zastosowania żadnej umowy międzynarodowej) nie zostanie uznany w Polsce zostały szczegółowo wymienione w art. 1146 § 1 kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z treścią tego przepisu orzeczenie nie podlega uznaniu, jeżeli:

1) nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane;
2) zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich;
3) pozwanemu, który nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie doręczono należycie i w czasie umożliwiającym podjęcie obrony pisma wszczynającego postępowanie;
4) strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony;
5) sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami zawisła w Rzeczypospolitej Polskiej wcześniej niż przed sądem państwa obcego;
6) jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w Rzeczypospolitej Polskiej, zapadłymi w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami;
7) uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).

W dzisiejszym tekście zajmę się czterema pierwszymi przeszkodami uznania zagranicznego orzeczenia.

Nieprawomocność orzeczenia

Pierwsza przeszkoda to nieprawomocność orzeczenia. Nasz ustawodawca uznał bowiem, że tylko orzeczenie, które zawiera ostateczne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy może zostać uznawane w polskim porządku prawnym. Takie rozwiązanie jest uzasadnione tym, że w przypadku orzeczeń nieprawomocnych istnieje duże ryzyko uchylenia lub zmiany orzeczenia na skutek wniesienia przez niezadowoloną stronę środka zaskarżenia. Oczywiście oceny czy dane orzeczenie jest prawomocne dokonuje się na podstawie przepisów państwa pochodzenia orzeczenia.

Warto wskazać, że osoba dążąca do uznania orzeczenia ma obowiązek przedstawić dokument z kraju pochodzenia orzeczenia stwierdzający, że orzeczenie jest prawomocne, chyba że z treści samego orzeczenia wynika, że jest ono prawomocne.

Naruszenie przepisów o wyłącznej jurysdykcji sądów polskich

Drugą przeszkodą w uznaniu orzeczenia zagranicznego jest naruszenie przepisów o wyłącznej jurysdykcji sądów polskich. Organy polskie, dokonując oceny w tym zakresie, muszą ustalić czy w określonej kategorii spraw prawo polskie nie przyznało sobie wyłącznej kompetencji do rozstrzygania. Z reguły momentem decydującym dla dokonania tej oceny jest chwila uprawomocnienia się orzeczenia.

Nienależyte doręczenie pisma wszczynającego postępowanie rozwodowe

Trzecia okoliczność wyłączająca możliwość uznania orzeczenia to sytuacja pozbawienia pozwanego obrony jego praw poprzez nienależyte doręczenie mu pisma wszczynającego postępowanie w sprawie (pozew lub wniosek) bądź niezapewnienie pozwanemu odpowiedniego czasu na podjęcie obrony.

Pozbawienie możliwości obrony w toku postępowania

Przykładem pozbawienia możliwości obrony swoich praw może być: doręczenie pozwanemu odpisu pozwu i zawiadomienie o terminie rozprawy w języku obcym, którego strona nie zna i który jednocześnie nie jest językiem urzędowym miejsca, w którym dokonano doręczenia; brak doręczenia pozwanemu odpisu pozwu.

Ocena czy doręczenie pisma wszczynającego postępowanie było należyte nie polega jedynie na formalnym sprawdzeniu czy doręczono je zgodnie z przepisami procesowymi danego państwa, lecz wymaga ustalenia czy dawało ono realną szansę pozwanemu na podjęcie obrony.

Warto wskazać, że jeżeli orzeczenie zostało wydane w postępowaniu, w którym pozwany nie wdał się w spór co do istoty sprawy, osoba posługująca się takim orzeczeniem ma obowiązek przedstawienia dokumentu stwierdzającego, że pismo wszczynające postępowanie zostało mu doręczone.

Czwarta przeszkoda dotyczy pozbawienia strony możliwości obrony w toku postępowania. W przeciwieństwie do trzeciej przeszkody pozbawienie możliwości obrony swoich praw może dotyczyć zarówno powoda (wnioskodawcy) jak i pozwanego (uczestnika).

Do naruszenia prawa do obrony może dojść również, gdy postępowanie toczyło się zgodnie z procedurą kraju pochodzenia orzeczenia. Nie chodzi bowiem o formalne spełnienie wymagań procesowych, lecz o możliwość uczestniczenia strony w postępowaniu i podjęcia obrony. Chodzi o to, żeby w postępowaniu przed sądem państwa obcego strona miała zagwarantowaną realną możliwość zgłoszenia merytorycznych zarzutów we właściwym czasie i we właściwej formie.

Potrzebujesz pomocy prawnej z zakresu prawa rodzinnego? Zapraszamy do kontaktu.

PS O losach rozwodu orzeczonego poza granicami RP przeczytasz również w innych moich tekstach:

 

Czy zagraniczny rozwód jest ważny w Polsce ?

Odmowa uznania rozwodu „unijnego”

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej, jest wyłącznie poglądem autora.

 

Odmowa uznania rozwodu „unijnego”

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Regułą w przypadku rozwodu orzeczonego przez sąd państwa, które jest członkiem UE (rozwodu unijnego), jest uznanie go w innym państwie członkowskim (np. w Polsce). Wyjątki od tej zasady ustanawia art. 22 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r., dotyczący jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylający Rozporządzenie (WE) nr 1347/2000.

Kiedy nie uznaje się rozwodu unijnego?

Przepis ten wprowadza cztery sytuacje, w których orzeczenia rozwodowego nie uznaje się, tj.:

a) jeżeli takie uznanie jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie;

b) jeżeli zostało wydane zaocznie, jeśli stronie przeciwnej nie doręczono pisma wszczynającego postępowanie lub pisma równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający jej przygotowanie obrony, chyba że zostanie ustalone, że strona przeciwna jednoznacznie zgadza się z orzeczeniem;

c) jeżeli orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym w postępowaniu między tymi samymi stronami w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie; lub

d) jeżeli orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim czy też w państwie trzecim między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki niezbędne do jego uznania w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie.

Pierwsza negatywna przesłanka uznania rozwodu dotyczy tzw. klauzuli porządku publicznego. Za jej pomocą państwo, które ma uznać orzeczenie rozwodowe wydane w innym państwie członkowskim UE, chroni interesy związane z jego suwerennością w sferze kształtowania własnego porządku prawnego.

Co to jest porządek publiczny?

Pojęcie porządku publicznego ma charakter generalny i niedookreślony. Jego konkretyzacja jest dokonywana przez sądy, które mają dość duży margines uznaniowości. Można powiedzieć, że klauzula porządku publicznego wyznacza granice uznania orzeczenia rozwodowego. Naruszenie porządku publicznego może przejawiać się poprzez naruszenie w sferze materialno-prawnej (samego stosunku prawnego) oraz procesowej (podstawowych zasad procesowych) wydanego orzeczenia rozwodowego.

Sąd, oceniając daną sprawę powinien skupić się (oceniać) na skutkach prawnych, związanych z uznaniem orzeczenia, pomijając samą treść normy prawnej zastosowanej przez sąd państwa obcego. Podstawą do odmowy uznania orzeczenia rozwodowego będzie więc niezgodność uznania orzeczenia z porządkiem publicznym państwa, które ma dokonać uznania a nie niezgodność samego orzeczenia z porządkiem publicznym tego państwa.

Nie jest uzasadnione powołanie się na klauzulę porządku publicznego jako podstawę odmowy uznania, jeżeli prawo materialne, stanowiące podstawę orzeczenia, różni się od prawa materialnego państwa uznania i to w taki sposób, że przy wzięciu pod uwagę tego samego stanu faktycznego orzeczenie rozwodu byłoby w państwie uznania niedopuszczalne.

Należy podkreślić, że „sprzeczność” ta powinna być oczywista tj. poprzez uznanie miałoby dojść do naruszenia podstawowych zasad porządku publicznego państwa uznającego. Wobec tego należy stwierdzić, że klauzula porządku publicznego w przypadku odmowy uznania orzeczenia powinna być stosowana przez sąd w sposób ostrożny i powściągliwy.

Aktywne prawo do obrony – co oznacza?

Drugą przesłanką negatywną jest brak zapewnienia stronie przeciwnej „aktywnego prawa do obrony” w trakcie procesu rozwodowego. Dotyczy to sytuacji, w których pozwany: nie wdał się w spór; nie był prawidłowo reprezentowany podczas postępowania; nie doręczono mu prawidłowo pisma wszczynającego postępowanie w czasie umożliwiającym mu przygotowanie obrony.

Należy podkreślić, że pismo wszczynające postępowanie powinno być doręczone pozwanemu w taki sposób, aby mógł przygotować się do obrony. Nie chodzi tu zatem o samo naruszenie przepisów procesowych dotyczących sposobu doręczeń, lecz o uchybienie, które rzeczywiście uniemożliwiło pozwanemu podjęcie obrony.

Generalnie można przyjąć, że termin trzech tygodni na przygotowanie swojego stanowiska przez pozwanego jest wystarczający. Jednak ocena czy pozwany miał wystarczający czas na podjęcie obrony zależy od konkretnych okoliczności sprawy.

Na marginesie warto wskazać, że jeżeli pozwany – pomimo wystąpienia opisanych naruszeń dotyczących jego prawa do obrony – zgadza się z wydanym orzeczeniem, wówczas nie można odmówić uznania tego orzeczenia.

Trzecia i czwarta przesłanka negatywna uznania orzeczenia dotyczy sytuacji sprzeczności dwóch wydanych orzeczeń. W jednym przypadku chodzi o sprzeczność orzeczeń wydanych przez sądy tego samego państwa w tej samej sprawie między tymi samymi stronami. W drugim przypadku chodzi o sprzeczność orzeczeń wydanych przez sądy różnych państw. Warto wskazać, że orzeczenia są niezgodne ze sobą, jeżeli ich skutki prawne wzajemnie wyłączają się.

Po pomoc prawną z zakresu prawa rodzinnego, zapraszam do kontaktu.

PS W przypadku zainteresowania tematyką rozwodu zagranicznego zachęcam do lektury poniższego tekstu:

Czy zagraniczny rozwód jest ważny w Polsce ?

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Czy zagraniczny rozwód jest ważny w Polsce ?

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Aby rozwód orzeczony zagranicą wywoływał skutki prawne w Polsce należy przeprowadzić procedurę uznania wyroku rozwodowego. Tryb uznania zależy od dwóch elementów: daty orzeczenia rozwodu oraz państwa, w którym wydano orzeczenie rozwodowe.

Rozwody orzeczone przez sądy państw członkowskich UE od dnia 1.05.2004 r są co do zasady bezpośrednio uznawane na terenie Polski. Tematykę tą reguluje prawo unijne tj. Rozporządzenie Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000.

Kiedy rozwód zagraniczny może być nieważny w Polsce?

Sytuacje, w których orzeczenie rozwodowe sądu państwa UE może być nieuznane przez inne państwo członkowskie (np. Polskę) reguluje przepis art. 22 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000.

Zgodnie z treścią tego przepisu orzeczenia dotyczącego rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa nie uznaje się, jeżeli:

a) takie uznanie jest oczywiście sprzeczne z porządkiem publicznym państwa członkowskiego, w którym wystąpiono o uznanie;

b) zostało wydane zaocznie, jeśli stronie przeciwnej nie doręczono pisma wszczynającego postępowanie lub pisma równorzędnego w czasie i w sposób umożliwiający jej przygotowanie obrony, chyba że zostanie ustalone, że strona przeciwna jednoznacznie zgadza się z orzeczeniem;

c) orzeczenia nie da się pogodzić z orzeczeniem wydanym w postępowaniu między tymi samymi stronami w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie; lub

d) orzeczenia nie da się pogodzić z wcześniejszym orzeczeniem wydanym w innym państwie członkowskim lub w państwie trzecim między tymi samymi stronami, o ile to wcześniejsze orzeczenie spełnia warunki niezbędne do jego uznania w państwie członkowskim, w którym wystąpiono o uznanie.

Orzeczenia rozwodowe wydane przez sądy państw niebędących członkami UE od dnia 1.07.2009 r. są również uznawane bezpośrednio przez polskie prawo. Zagadnienie to jest uregulowane w polskim kodeksie postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią art. 1145 kodeksu postępowania cywilnego orzeczenia sądów państw obcych wydane w sprawach cywilnych podlegają uznaniu z mocy prawa.

Przypadki odmowy uznania orzeczenia sądu państwa niebędącego członkiem UE przewiduje art. 1146 § 1 kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z treścią tego przepisu orzeczenie sądu państwa obcego nie podlega uznaniu, jeżeli:

1) nie jest prawomocne w państwie, w którym zostało wydane;

2) zapadło w sprawie należącej do wyłącznej jurysdykcji sądów polskich;

3) pozwanemu, który nie wdał się w spór co do istoty sprawy, nie doręczono należycie i w czasie umożliwiającym podjęcie obrony pisma wszczynającego postępowanie;

4) strona w toku postępowania była pozbawiona możności obrony;

5) sprawa o to samo roszczenie między tymi samymi stronami zawisła w Rzeczypospolitej Polskiej wcześniej niż przed sądem państwa obcego;

6) jest sprzeczne z wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu polskiego albo wcześniej wydanym prawomocnym orzeczeniem sądu państwa obcego, spełniającym przesłanki jego uznania w Rzeczypospolitej Polskiej, zapadłymi w sprawie o to samo roszczenie między tymi samymi stronami;

7) uznanie byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).

Szczegółowe omówienie przypadków odmowy uznania zagranicznego orzeczenia rozwodowego opisanych w art. 22 Rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylające rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 oraz art. 1146 § 1 kodeksu postępowania cywilnego będzie przedmiotem kolejnych tekstów.

Potrzebujesz pomocy z zakresu prawa rodzinnego? Zapraszam do kontaktu.

PS Wszystkich zainteresowanych tematyką rozwodu zapraszam do lektury naszego mini poradnika pt ” Jak się rozwieść ? „.

Link do poradnika:

Jak się rozwieść

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Jak się rozwieść ? – mini poradnik

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Z okazji dzisiejszego święta – Dnia Radcy Prawnego nasza kancelaria przygotowała mini poradnik w formie e – booka, który porusza tematykę rozwodu.

Jak się rozwieść?

Przeczytasz w nim o tym w jaki sposób przygotować się do postępowania rozwodowego.

Dowiesz się o tym jakie rozstrzygnięcia wydaje sąd oprócz samego orzeczenia rozwodu.

Zapraszamy do lektury 😉

Pobierz poradnik:

Jak się rozwieść?

Pozdrawiamy

Zespół Kancelarii Radcy Prawnego Michała Gruchacza

 

Alimenty w trakcie procesu rozwodowego

By | Porady o alimentach, Porady o rozwodach, Życie osobiste

Gdy rozwodzący się małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci sąd w wyroku rozwodowym orzeka również o obowiązku alimentacyjnym rodziców względem dzieci. Warto jednak wiedzieć, że aby uzyskać alimenty na rzecz dzieci małżonek, który będzie sprawował bieżącą opiekę na dziećmi nie musi czekać na wydanie wyroku przez sąd, które może potrwać od kilku do kilkunastu miesięcy.

Zgodnie z treścią art. 753 kodeksu postępowania cywilnego w sprawach o alimenty zabezpieczenie może polegać na zobowiązaniu obowiązanego do zapłaty uprawnionemu jednorazowo albo okresowo określonej sumy pieniężnej. W sprawach tych podstawą zabezpieczenia jest jedynie uprawdopodobnienie istnienia roszczenia.

Przepis ten stwarza możliwość prowizorycznego (tymczasowego) uregulowania kwestii obowiązku alimentacyjnego poprzez nałożenie na rodzica obowiązku zapłaty na rzecz dziecka jednorazowej kwoty lub okresowej (periodycznej) sumy tytułem alimentów. Ze względu na charakter alimentów zabezpieczenie powinno co do zasady następować w formie okresowego płacenia wskazanej sumy pieniężnej. Celem tej regulacji jest natychmiastowe dostarczenie dziecku środków utrzymania.

Ze względu na szczególny charakter roszczeń alimentacyjnych przy ich zabezpieczaniu nie ma konieczności uprawdopodobniania istnienia interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczania. Wnioskodawca musi jedynie uprawdopodobnić istnienie roszczenia alimentacyjnego. W praktyce sprowadza się przede wszystkim do wykazania dwóch kwestii: istnienia więzi rodzic – dziecko i braku uczestniczenia w kosztach utrzymania dziecka przez rodzica.

Konieczność złożenia wniosku o zabezpieczenie alimentów

Warto wskazać, że dla udzielenia wskazanego zabezpieczenia konieczny jest wniosek. Sąd nie zadziała w tym zakresie z urzędu. Wniosek ten może złożyć w imieniu uprawnionego rodzic, z którym mieszka dziecko. Sąd jest związany wnioskiem uprawnionego co do sposobu zabezpieczenia np. czy ma być to świadczenie jednorazowe czy periodyczne. Wniosek ten może zostać już zawarty w samym pozwie rozwodowym. Warto podkreślić, że od wniosku tego nie trzeba uiszczać żadnej opłaty sądowej.

Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu bezzwłocznie, nie później jednak niż w terminie tygodnia od dnia jego wpływu do sądu. Termin ten ma niestety jedynie charakter instrukcyjny i jego przekroczenie nie rodzi żadnych negatywnych konsekwencji. Rozstrzygnięcie wniosku o udzielenie zabezpieczenia następuje co do zasady na posiedzeniu niejawnym (bez udziału stron). Udzielenie zabezpieczenia przyjmuje formę postanowienia. Sąd z urzędu doręcza to postanowienie obu stronom. Stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu przysługuje środek zaskarżenia – zażalenie, który powinien złożyć w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.

W przypadku braku dobrowolnego płacenia alimentów przez zobowiązanego uprawniony może prowadzić egzekucję komorniczą na podstawie w/w postanowienia po nadaniu mu klauzuli wykonalności przez sąd.

Potrzebujesz profesjonalnej pomocy prawnej? Zapraszamy: prawo rodzinne, rozwód, alimenty.

Zapraszam serdecznie do zapoznania się z innymi moimi tekstami dotyczącymi obowiązku alimentacyjnego:

 

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

Czy rodzice mogą umówić się co do sposobu zaspokajania potrzeb dziecka?

Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Czy raport detektywa może być dowodem w procesie rozwodowym ?

By | Porady o rozwodach, Życie osobiste

Detektywem jest osoba dysponująca zaświadczeniem właściwego organu w zakresie usług detektywistycznych. Swoje działania podejmuje po zawarciu umowy z klientem, w której określony jest szczegółowy zakres zleconych prac. Działania detektywa polegają na pozyskiwaniu danych potrzebnych do ustalenia określonych faktów. Wynikiem pracy detektywa jest raport (sprawozdanie), który przekazywany jest klientowi. Informacje, które są zawarte w raporcie (sprawozdaniu) detektywistycznym nie mogą wykraczać poza zakres wynikający z przepisów ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o usługach detektywistycznych.

Czy raport detektywa może być dowodem przy orzekaniu o winie podczas rozwodu?

W przypadku żądania orzeczenia rozwodu z rozstrzygnięciem o wyłącznej winie współmałżonka może pojawić się np. potrzeba wykazania zdrady małżeńskiej (nawiązania związku pozamałżeńskiego). Niewątpliwie raport detektywistyczny może pomóc udowodnić zdradę przed sądem rozwodowym. Zdarza się, że bez pracy detektywa w ogóle nie udałoby się udowodnić pewnych twierdzeń, a jak wiadomo dowody mają kluczowe znaczenie dla treści każdego wyroku.

Należy podkreślić, że złożenie takiego raportu do akt sprawy rozwodowej nie narusza dobra osobistego (prawa do prywatności) ani współmałżonka ani jego kochanki / kochanka , lecz jest drogą realizacji prawa do sądu. Należy bowiem wskazać, że wykazanie bliskich relacji pomiędzy współmałżonkiem, a inną osobą jest ważne z punktu widzenia ustalenia osoby winnej rozkładu pożycia małżeńskiego. Okoliczność ta ma więc istotne znaczenie dla wyniku postępowania o rozwód. Wobec tego nie można powiedzieć, że zlecenie wykonania takiego raportu i przedstawienie go sądowi orzekającemu rozwód jest działaniem bezprawnym.

Czy dowód z raportu detektywa jest legalny?

Dowód z prawidłowego raportu detektywistycznego jest w pełni legalnym dowodem z dokumentu prywatnego, który może zostać dopuszczony przez sąd. Niekiedy również sam detektyw może zostać powołany przez sąd na świadka np. dla stwierdzenia okoliczności, które zaobserwował w trakcie wykonywania czynności operacyjnych, a nie zostały nigdzie uwiecznione np. na fotografii.

Praktyczna uwaga jest jednak taka, aby korzystać z usług detektywa, gdy między stronami nie doszło jeszcze do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia. Jeśli okaże się bowiem, że detektyw zostanie wynajęty, a strony np. od 3 lat nie prowadzą już wspólnego pożycia, to praca detektywa właściwie nie ma już większego sensu. Jego materiał będzie wówczas dokumentował okres, który nie jest już istotny z punktu widzenia orzeczenia rozwodowego, bowiem sąd rozwodowy bada zawsze przyczyny rozkładu pożycia i skupia się na okresie trwania wspólnego pożycia małżonków.

W mojej ocenie raport detektywa może być rzeczywiście przydatny, ale tylko wtedy, jeśli naprawdę istnieje uzasadnione przypuszczenie co do nagannych działań współmałżonka. W przeciwnym razie można narazić się tylko na dodatkowe koszty w postępowaniu rozwodowym (wynagrodzenie detektywa). Zawsze bowiem istnieje ryzyko, że detektyw sporządzi taki raport, który w ogóle nie będzie miał żadnej wartości dla rozstrzygnięcia sprawy i nie musi to wynikać wcale z błędnego działania detektywa, ale np. z tego, że nie było faktycznie żadnej możliwości udokumentowania okoliczności, które raport miał stwierdzić.

Jeśli potrzebujesz pomocy z prawa rodzinnego, to zapraszam do kontaktu.

Zapraszam Cię do zapoznania się również z innym moim tekstem dotyczącym zdrady małżeńskiej:

Zdrada małżeńska jako zawiniona przyczyna rozkładu pożycia małżeńskiego

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

Obowiązek alimentacyjny byłego małżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego

By | Porady o alimentach, Porady o rozwodach, Życie osobiste

Wyobraź sobie, że Pani Katarzyna i Pan Marek byli małżeństwem, które zostało jednak rozwiązane na mocy wyroku sądu z dnia 11.01.1998 r. Rozwód został orzeczony z wyłącznej winy Pana Marka. Pani Katarzyna w przeciwieństwie do Pana Marka nie zawarła nowego związku małżeńskiego. Obecnie Pani Katarzynie trudno jest utrzymać się samodzielnie. Jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości 1 600 zł, która nie pozwala jej na pokrycie wszystkich potrzeb życiowych. Na swoje miesięczne utrzymanie potrzebuje kwoty rzędu 2 200 zł. Oznacza to, że brakuje jej około 600 zł miesięczne na pokrycie ponoszonych przez nią wydatków. Z informacji posiadanych przez Panią Katarzynę wynika, że Pan Marek obecnie uzyskuje dochód z emerytury w wysokości 2 400 zł miesięczne.

Pani Katarzyna dowiedziała się od koleżanki, że istnieje coś takiego jak obowiązek alimentacyjny byłych małżonków. W związku z tym postanowiła skierować się po poradę prawną w tej sprawie do zaprzyjaźnionego radcy prawnego, który prowadził z sukcesem jej sprawę rozwodową. W trakcie rozmowy Pan Mecenas przypomniał Pani Katarzynie, że właśnie po to przed złożeniem pozwu rozwodowego wyjaśniał jej skutki żądania rozwodu z orzekaniem o wyłącznej winie Pana Marka w zakresie obowiązku alimentacyjnego. Obecnie – w związku z orzeczeniem wyłącznej winy za rozkład pożycia małżeńskiego po stronie Pana Marka – będą mieli ułatwione zadanie przy żądaniu od byłego męża alimentów, bowiem nie będą musieli udowadniać niedostatku po stronie Pani Katarzyny, lecz wystarczy udowodnienie wystąpienia stanu istotnego pogorszenia sytuacji materialnej Pani Katarzyny i jego związku z rozwodem.

Co to jest obowiązek alimentacyjny byłych małżonków?

Zgodnie z treścią art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w prawie rodzinnym jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

Celem jakiemu służy roszczenie oparte na art. 60 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest zapobieżenie sytuacji, w której rozwód miałby spowodować pogorszenie w istotny sposób sytuacji materialnej małżonka niewinnego w porównaniu do sytuacji, w której znajdowałby się w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie. Zakres, w jakim to ma nastąpić, określa z jednej strony stopień pogorszenia się sytuacji materialnej małżonka niewinnego, a z drugiej strony zasady słuszności, które określają jaki w konkretnej sprawie zakres przyczynienia się małżonka winnego może być uznany za „odpowiedni”. Z reguły będzie on się znajdował pomiędzy granicą, poniżej której leży niedostatek, a granicą, której przekroczenie byłoby zrównaniem stopy życiowej obojga rozwiedzionych małżonków (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2009r., I ACa 565/09).

Kryterium oceny zasadności takiego roszczenia stanowi porównanie sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, jakie istniałoby, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie (teza XIII uchwały Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86).

Pan Mecenas poradził Pani Katarzynie złożenie pozwu przeciwko Panu Markowi na kwotę 300 zł. Przyjął bowiem, że hipotetyczny wspólny dochód Pani Katarzyny i Pana Marka wnosiłby obecnie 4 000 zł. Przy alimentach rzędu 300 zł Pani Katarzyna będzie miała w sumie 1 900 zł, a Pan Marek będzie dysponował 2 100 zł miesięcznie. Większe alimenty rzędu 400 zł doprowadziłyby do zrównania stopy życiowej byłych małżonków, co byłoby nieuprawnione. Pani Katarzyna zgodziła się na propozycję Pana Mecenasa i do sądu trafił pozew o alimenty na kwotę 300 zł. Sąd po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tej sprawie uznał w całości roszczenie Pani Katarzyny i zasądził od Pana Marka na rzecz Pani Katarzyny alimenty w wysokości 300 zł miesięczne.

Przydatne orzeczenie: Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 13.06.2018 r., III Ca 218/18.

 

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

 

*Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.

 

Czy osoba chora psychicznie (ubezwłasnowolniona) może zostać uznana za winną rozkładu pożycia małżeńskiego?

By | Porady o rozwodach, ubezwłasnowolnienie, Życie osobiste

Będąc po lekturze mojego ostatniego tekstu

Kto może zostać ubezwłasnowolniony? Podstawy ubezwłasnowolnienia.

każdy już wie, że ubezwłasnowolnionym może zostać tylko osoba mająca określone zaburzenia natury psychicznej. Dzisiaj chciałbym odpowiedzieć na pytanie czy osoba chora psychicznie / ubezwłasnowolniona może zostać w procesie rozwodowym uznana za winną rozkładu pożycia małżeńskiego.

Najczęściej osobie chorej psychicznie trudno będzie przypisać winę za rozkład pożycia małżeńskiego. Dzieje się tak gdyż przypisanie winy za rozkład pożycia małżeńskiego nie jest możliwe gdy działanie lub zaniechanie następuje w stanie niepoczytalności czy chociażby przemijającego zakłócenia czynności psychicznych. Nie można bowiem mówić o winie małżonka, gdy nie jest on świadomy swoich zachowań i ich skutków.

Niekiedy wyrażany jest pogląd, że przypisanie małżonkowi winy w powstaniu rozkładu pożycia małżeńskiego stanowi również wyraz ujemnej oceny moralnej postępowanie tego małżonka.

Należy zatem stwierdzić, że sam fakt choroby psychicznej małżonka nie wyłącza jednak automatycznie możliwości ustalenia jego winy za rozkład pożycia małżeńskiego. Przykładem takiej sytuacji może być czyniona w okresach świadomości (tzw. okresy reemisji) odmowa leczenia, gdy małżonek ten ma świadomość, że jego choroba zagraża jego najbliższym, a pomimo to uniemożliwia lub utrudnia swoje leczenie. Ponadto takie zachowanie małżonka powinno być również ocenione jako moralnie negatywne. Oznacza to, że małżonek chory psychicznie może zostać wówczas uznany za współwinnego lub nawet wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego.

Sąd orzekający rozwód musi szczególnie wnikliwie oceniać każdy taki przypadek, badając czy małżonek chory psychicznie miał świadomość swoich zachowań i ich skutków. Zależy to w głównej mierze od rodzaju choroby psychicznej małżonka oraz jej indywidualnego przebiegu.

Analogicznie należy ocenić sam fakt ubezwłasnowolnienia małżonka tzn. nie przesądza on o braku możliwości uznaniu go za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego. Może bowiem zdarzyć się sytuacja, w której małżonek ubezwłasnowolniony całkowicie ma świadomość tego, że jego zachowania naruszają obowiązki małżeńskie wynikające z ustawy czy zasad współżycia społecznego. Możliwa jest również sytuacja, w której małżonek pomimo całkowitego ubezwłasnowolnienia będzie w pełni poczytalny – stanie się tak np. gdy ubezwłasnowolnienie nie zostanie uchylone pomimo odpadnięcia przesłanek do (przyczyn) ubezwłasnowolnienia.

Rozwód z chorym psychicznie z orzeczeniem o winie

Podsumowując należy stwierdzić, że nie można wykluczyć uznania za winnego rozkładu pożycia małżeńskiego małżonka chorego psychicznie / ubezwłasnowolnionego. Jednak zawsze wymagać to będzie od sądu orzekającego rozwód wnikliwej oceny konkretnego przypadku.

Przydatne orzeczenie: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.01.2001r., V CSK 915/00.

Nasza Kancelaria świadczy pomoc z zakresu prawa rodzinnego.

Pozdrawiam

Michał Gruchacz

radca prawny

* Tekst nie stanowi porady ani opinii prawnej jest wyłącznie poglądem autora.