Zacznijmy od tego – czym jest faktura?
Faktura jest to dokument, wystawiany w celach księgowych, potwierdzający dokonanie transakcji pomiędzy dwoma podmiotami – nabywcą a sprzedawcą, a także wystąpienie transakcji, od której należy zapłacić podatek od towarów i usług.
Podpisana faktura dokumentuje przeprowadzenie czynności lub stanowi dowód zamówienia, co znajduje swoje skutki również w obowiązku zapłaty. Stanowi ona dowód, który można przedstawić przed sądem, potwierdzający wysokość dochodzonego roszczenia, lecz nie jego istnienie.
Dochodzenie świadczenia na drodze sądowej
Aby wykazać zasadność roszczenia na drodze postępowania sądowego najlepiej jest posłużyć się umową. Można z niej wyczytać wiele – prawa i obowiązki stron, termin realizacji czy wysokość wynagrodzenia i termin zapłaty. Jeżeli dysponujesz dobrze napisaną umową, brak faktury nie ma znaczenia w ewentualnym sądowym dochodzeniu świadczenia. Po wykonaniu usługi zgodnie z umową, obowiązek zapłaty wynagrodzenia przez kontrahenta istnieje niezależnie czy została wystawiona faktura.
Niewystawienie faktury
Patrząc z drugiej strony, niewystawienie faktury jest przestępstwem, które jest szerzej opisane w art. 62 Kodeksu Karnego Skarbowego. Może je popełnić tylko podmiot, na którym ciąży obowiązek wystawienia faktury lub rachunku, który wynika z przepisów prawa podatkowego. Co do zasady, zobowiązany podmiot musi wystawić fakturę, nie później niż 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonał dostawy towarów lub wykonał usługę. W sytuacji, gdy sprzedawca nie wystawi faktury podlega karze grzywny. Przestępstwo należy zgłosić wtedy do Urzędu Skarbowego właściwego dla podmiotu, który je popełnił.
Rola zgodnej woli stron w umowie
Jak zostało wspomniane wyżej, brak faktury nie wyklucza możliwości dochodzenia świadczenia od kontrahenta, jednak co w przypadku braku pisemnej umowy lub jej złym skonstruowaniu?
W tym przypadku pomocny jest art. 65 § 2 k.c.: W umowach należy raczej badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu. W praktyce oznacza to, że zasadność roszczenia można udowodnić na wiele sposobów. Czy to będą SMS-y, maile pomiędzy stronami, ustne ustalenia czy też zeznania pracowników, nie ma to większego znaczenia. Nie muszą to też być bardzo szczegółowe rozmowy, nie muszą także „układać się” w treść umowy. Wystarczy ustalić najważniejsze kwestie np.: przedmiot, miejsce wykonania oraz termin realizacji.
Podsumowując, o obowiązku spełnienia świadczenia nie decyduje fakt wystawienia faktury. Podstawowym punktem odniesienia będzie umowa pomiędzy stronami. Jednak w przypadku jej braku, każdy dowód np. dokument lub zeznania świadka, będzie dobry, jeśli potwierdzi cel umowy lub zgodny zamiar stron. Niemniej jednak warto posiadać te dokumenty (faktura i umowa), bowiem bezsprzecznie przyspieszą one procedowanie sprawy i zwiększą szansę na uzyskanie korzystnego orzeczenia sądowego.
Autorzy:
Karolina Luty
Piotr Kłębek
