Wiele osób błędnie zakłada, że obowiązek płacenia alimentów kończy się automatycznie po ukończeniu przez dziecko 18 roku życia. W praktyce polskie prawo wygląda inaczej. O tym, czy alimenty nadal trzeba płacić, decyduje przede wszystkim zdolność dziecka do samodzielnego utrzymania się, a nie sam wiek.
Czy alimenty kończą się po 18 roku życia?
Zgodnie z polskim prawem rodzice są zobowiązani do dostarczania środków utrzymania i wychowania swoim dzieciom. Osiągnięcie pełnoletniości nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. Rodzic może być nadal zobowiązany do płacenia alimentów, jeśli dziecko nie jest w stanie się samodzielnie utrzymać, np. kontynuuje naukę, choruje bądź jest niepełnosprawne.
Powyższe wynika wprost z art. 133 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który wskazuje, że rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
Dodatkowo, są sytuacje, w których obowiązek alimentacyjny może trwać przez wiele lat po uzyskaniu pełnoletniości, np. gdy dziecko cierpi na ciężką chorobę, posiada niepełnosprawność lub nie jest zdolne do samodzielnej pracy. W takich przypadkach sąd może uznać, że potrzeba wsparcia finansowego nadal istnieje.
Kiedy ustaje obowiązek alimentacyjny?
Najczęściej obowiązek alimentacyjny kończy się wtedy, gdy dziecko ma stałe źródło dochodu, pozwalające na pokrycie jego bieżących potrzeb. Rodzice nie muszą pokrywać kosztów utrzymania dziecka, gdy te podejmie stałą pracę, uzyska stabilne dochody, czy też, gdy zakończy edukację i jest w stanie się samodzielnie utrzymać.
Podstawą do uchylenia obowiązku alimentacyjnego może być również celowe unikanie zatrudnienia lub sztuczne przedłużanie edukacji przez pełnoletnie dziecko. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy mimo posiadanych kwalifikacji i możliwości zarobkowych dziecko nie podejmuje pracy, rezygnuje z zatrudnienia bez uzasadnionej przyczyny albo wielokrotnie zmienia kierunki studiów wyłącznie po to, aby zachować prawo do alimentów.
Trudna sytuacja finansowa rodziców dorosłego dziecka również uzasadnia złożenie wniosku o uchylenie obowiązku alimentacyjnego wobec dorosłego dziecka.
Czy można samodzielnie przestać płacić alimenty?
To jeden z najczęstszych błędów. Nawet jeśli dziecko pracuje lub skończyło szkołę, nie powinno się samodzielnie przerywać płatności alimentów bez formalnego zakończenia obowiązku alimentacyjnego.
By móc legalnie uwolnić się od obowiązku alimentacyjnego, należy wnieść do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.
W przeciwnym razie możemy narazić się na powstanie zaległości alimentacyjnych i egzekucję komorniczą.
Podsumowanie
Nie istnieje jeden konkretny wiek, po którym alimenty automatycznie przestają obowiązywać. Najważniejsze znaczenie ma to, czy dziecko potrafi utrzymać się samodzielnie. W praktyce alimenty często trwają po 18. roku życia, szczególnie podczas nauki lub studiów.
Aby legalnie zakończyć obowiązek alimentacyjny, najczęściej konieczne jest uzyskanie wyroku sądu. Samodzielne zaprzestanie płacenia alimentów orzeczonych wyrokiem sądowym może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych i prawnych.
Autor:
Karolina Luty – Wydryszek
